Manyetik Sensörler

Bir tel bobin haline getirilip sonra da içinden akım geçirilirse, bu bobinin içinde ve çevresinde bir manyetik alan oluşur. Bu manyetik alan gözle görülmez. Ancak bu bobinin içerisindeki nüvenin hareketi ve bobinin çevresinden yaklaştırılan metaller bobinin indüktansını değiştirir. İşte bu prensipten hareketle manyetik sensörler geliştirilmiştir.

Manyetik sensörlerin kullanım alanları; Manyetik sensör ve transdüserlerin bir çok kullanım alanı vardır. Bunlar günlük hayatımızda daha çok güvenlik gerektiren yerlerde metallerin (silah, bıçak gibi) aranmasında, hazine arama dedektörlerinde kullanılır. Sanayide ise kumanda ve kontrol sistemlerinde, tıp elektroniğinde, fabrikalarda, otomatik kumanda kontrol uygulamalarında, yer değişimlerinin hassas olarak ölçülmesinde kullanılır.

Sensör ve transdüserin tanımını yapıp, sensör çeşitleri hakkında bilgi verdikten sonra, bahsettiğimiz bu sensörlerin nerelerde kullanıldığından örneklerle bahsedelim.

Optik sensörler, günlük hayatta en basit örnek olarak, marketlerin veya büyük alışveriş merkezlerinin giriş ve çıkış kapılarında kullanılırlar. Endüstriyel uygulamalarda, metal olmayan malzemelerin hareketi sonucu anahtarlama işlemlerinde kullanılırlar.

Manyetik sensörler, hava alanlarında, alışveriş merkezlerinde içerisinden geçtiğimiz metal dedektörlerde kullanılırlar. Bıçak, silah gibi yoğun metalleri algılayarak, alarm verirler. Endüstriyel alanda da birçok yerde kullanılmaktadır. Basit bir örnek vermek gerekirse, yürüyen bir konveyör bantta bulunan metal parçanın delinmesi işleminde kullanılabilir.

Basınç sensörleri, tankların basıncını ölçmek için kullanılan cihazlarda, kompresör vb. yerlerde kullanılır.

Isı sensörleri; malzemelerin sıcaklığı yoluyla anaktarlama işlemi yapılan yerlerde, örnek vermek gerekise, ütülerde, elektrikli ısıtıcılarda kullanılır.

Ses sensörleri, insan kulağının duyabileceği ve ya duyamayacağı dalga boylarındaki ses sinyalleri ile anahtarlama yapılan devrelerde kullanılır. Örneğin akıllı ev sistemlerinde, “açıl susam açıl” kapıyı açmak için, ışığı yakmak için, müzik veya televizyonu açmak için kullanılıyor.

Bu yazımızda sensörlerin kullanım alanları konusunda basit örnekler verdik. Hayal gücümüzü kullanarak bu örnekleri çoğaltabiliriz. Genel olarak sensörler, endüstriyel alanda, otomasyon sistemlerinde, askeri alanda, tıp alanında vb bir çok yerde kullanılırlar.

Ortamda oluşan fiziksel bir değişiklikten dolayı mekanik bir cihazı veya elektronik bir devreyi çalıştırmamız istendiğinde sensörleri kullanırız. Ama  tespit edeceğimiz değişikliğe uygun sensör kullanmalıyız. Örnek vermek gerekirse ortamdaki sıcaklık değişimini algılamak için ısı sensörlerini, ışık değişimini algılamak için optik sensörlerini, ses değişimini algılamak için ses sensörlerini kullanmalıyız.

Sensör çeşitlerini şu şekilde sıralayabiliriz;

• Isı Transdüser ve Sensörleri
• Manyetik Transdüser ve Sensörler
• Basınç (gerilme) Transdüserleri
• Optik Transdüser ve Sensörler
• Ses Transdüser ve sensörleri

Sensör çeşitlerinden bahsettikten sonra hatırlatmamız gereken bir konu da sensörlerin aktif ve pasif sensörler olarak sınıflandırılmasıdır. Pasif sensörler çalışırken dışardan enerjiye ihtiyaç duyan elemanlardır. Aktif sensörler ise çalışmak için dışardan bir enerjiye ihtiyaç duymayan elemanlardır.